De oorsprong van klachten na een hersenschudding
Hersenschudding
Hersenschuddingen, ook bekend als licht traumatisch hersenletsel, zijn veelvoorkomende verwondingen die zowel bij volwassenen als kinderen in Nederland voorkomen. De symptomen variëren van hoofdpijn en duizeligheid tot problemen met concentratie. Er is een groeiende aandacht voor het herkennen van deze klachten. Bij Osteopathie Van den Enden zijn we gespecialiseerd in het behandelen hiervan.
Als we de pathofysiologie bestuderen, kunnen we 2 type hersenschuddingen onderscheiden:
- Primaire hersenschudding à Door bijv. een val of whiplash kunnen er trekkrachten op het hersenweefsel ontstaan, wat voor cel schade kan zorgen.
- Secundaire hersenschudding à Door de impact ontstaan er verschillende biochemische veranderingen op celniveau wat ontstekingen veroorzaken, dysfuncties van de mitochondriën (energiefabrieken in de cel) en oxidatieve stress. Deze secundaire gevolgen zorgen dus ook voor de bekende klachten bij een hersenschudding (hoofdpijn, cognitieve klachten enz).
Glymfatisch systeem
Recente wetenschappelijke studies hebben een nieuw verklaringsmodel gevonden voor de aanhoudende klachten na een hersenschudding. Studies tonen aan dat het lymfatisch systeem in de schedel, genaamd het glymfatisch systeem, hier een belangrijke rol in speelt. Het lymfatisch systeem speelt in het lichaam een belangrijk rol bij de afvoer van afvalstoffen, ontstekingsstoffen en weefselvocht. Iedere spier-/ zenuw-/ bindweefselcel kan het beste functioneren als de omgeving ‘schoon’ wordt gehouden. Bij bijvoorbeeld een ontsteking in je vinger, zorgt dit voor veel ontstekingsstoffen in je vinger, deze stoffen triggeren zenuwuiteinden wat vervolgens pijn geeft aan je vinger. Het is dan belangrijk dat het drainagesysteem zo goed mogelijk werkt om de concentratie van ontstekingsstoffen te verlagen, zodat de pijnprikkel afneemt.
Net zoals in het voorbeeld van de ontsteking in de vinger, willen we dat de schedel zo goed mogelijk kan draineren om zo het herstelproces te bespoedigen. Studies tonen nu aan dat dit drainagesysteem na een hersenschudding minder goed werkt. Mensen met een hersenschudding kunnen dus minder goed de ontstekingsstoffen en afvalstoffen uit de schedel draineren, wat klachten in stand houdt of verergert. Het glymfatisch systeem verzamelt alle afval-/ontstekingsstoffen en voert dit af uit de schedel naar onze grootste lymfeknoop van de nek, aan de bovenkant van de nek, achter de kaak. Vervolgens vloeit dit af naar lymfeklieren onder de sleutelbenen om weer terug te keren in de algehele circulatie. Spanning op de bovenste nekwervels en spanning in de spieren van de hals (een veel geziene klacht na hersenletsel/ stress) kunnen deze lymfestroom verder beperken en het herstel vertragen of stagneren. Een osteopathische behandeling is gericht op het behandelen van deze regio om de drainage en het herstel zo goed mogelijk te bevorderen.
Nervus Vagus
Het glymfatisch systeem wordt gestuurd door het parasympatisch zenuwsysteem, een bekende zenuw hiervan is de Nervus Vagus.1 Het parasympatisch zenuwstelsel is verantwoordelijk voor rust- en herstelprocessen in het lichaam, zoals bijv. het vertragen van de ademhaling om het lichaam in een ontspannen toestand te brengen. Het werkt als de tegenhanger van het sympatisch zenuwstelsel, dat juist betrokken is bij de fight-or-flight reactie. Onderzoek toont aan dat na een hersenschudding er een verstoring is dit parasympatisch zenuwstelsel en mensen meer in een fight-or-flight reactie zitten.2 Dit kan stress gerelateerde klachten geven als een verhoogde hartslag, versnelde ademhaling, gespannen spieren of een gevoel van angst of spanning. Maar dit systeem werkt dus ook op de functie van het glymfatisch systeem en dus een verminderde werking van de drainage van de schedel. De behandeling bij osteopathie Van den Enden is gericht op het activeren van het parasympatisch zenuwstelsel door middel van manuele technieken en door het gebruik van elektrisch stimulans door de vagus nerve stimulator. De Vagus Nerve Stimulator (VNS) is een medisch apparaat dat elektrische impulsen afgeeft aan de nervus vagus, wat de activiteit van het parasympatisch zenuwstelsel verhoogd. Onderzoek toont aan dat deze relatief nieuwe manier van behandelen effectief is.3
Vermoeidheid
Een ander bekend verschijnsel na een hersenschudding is vermoeidheid. Je lichaam vraagt om veel slaap. Deels komt dit omdat tijdens het slapen het glymfatisch systeem veel meer actief is dan overdag. Tijdens je slaap verwijder je dus afvalstoffen vanuit je schedel, wat ervoor zorgt dat je na het slapen je vaak beter voelt, minder overprikkeld bent of ‘brainfog’ ervaart. Een andere reden voor de vermoeidheid is, dat we na een hersenschudding een verminderde werking waarnemen van onze energiefabrieken in onze cellen, onze mitochondriën. Mitochondriën zetten voedingsstoffen, zoals suikers en vetten, om in een universele energievaluta genaamd ATP. De mitochondriën zorgen er dus voor dat ons brein en lichaam voorzien worden van energie om te kunnen functioneren. Na een hersenschudding zijn er een aantal biochemische veranderingen in de hersenen die zorgen voor een verminderde werking van de mitochondriën waardoor er minder energie vrijkomt. Dit gebrek aan energie zorgt voor vermoeidheid. De medische wereld is al jaren aan het onderzoeken hoe we de werking van de mitochondriën kunnen ondersteunen. Voedingssupplementen als Q10 en D-ribose hebben een positief effect, maar ook low-level laser therapie heeft hier een positief effect op.
Low Level Laser Therapie
Wat de laatste jaren steeds meer ingezet wordt bij de behandelingen van hersenschuddingen is low-level laser therapie. Deze manier van behandelen groeit in populariteit omdat steeds meer wetenschappelijk onderzoek de goede effecten hiervan laat zien. Door het gebruik van een laag niveau laserlicht, wat door de schedel gaat, wordt de activiteit van mitochondriën gestimuleerd. Het licht activeert bepaalde enzymen binnen de mitochondriën en geeft deze een ‘boost’, wat de productie van ATP (energie) bevordert. Dit heeft gunstige effecten op cel- en weefselherstel en het verminderen van neuroinflammatoire ontstekingen in de hersenen.
Onderzoek & Behandeling
Er wordt in kaart gebracht wat de klachten zijn zowel fysiek als cognitief. Op basis van het vraaggesprek en het onderzoek wordt er een behandelplan opgesteld. Bij een osteopathische behandeling wordt het gehele lichaam in kaart gebracht. Bijvoorbeeld, de vloeistof stroom die nodig is voor het glymfatisch systeem is mede afhankelijk van de hartslag en de ademhaling. Voldoende mobiliteit van de ribben, de onderrug, het middenrif en het borstbeen is hierbij van belang. Er wordt ook gebruik gemaakt van de bovengenoemde interventies indien geïndiceerd, namelijk de vagus nerve stimulator en de low-level laser therapie als aanvulling op de behandeling. Leefstijl factoren worden in kaart gebracht, waarna voedingsadviezen gegeven kunnen worden of het advies om gebruik te maken van supplementen.
Voor meer informatie over hersenschudding revalidatie kijk op de pagina van hersenschudding herstel.
Osteopathie Van den Enden is onderdeel van The Cognitive Lab, het hersenschuddingsexpertise team van dr. Erik Matser.
5 redenen waarom je middenrif de oorzaak van rugklachten kan zijn
5 redenen waarom je middenrif de oorzaak van rugklachten kan zijn
Rugklachten is een veelvoorkomende klacht, die ik als osteopaat vaak behandel. Rugklachten kunnen heel wisselend zijn, maar een spier die hier vaak betrokken bij is, is die van het middenrif. In deze blog vijf redenen waarom deze spier zo belangrijk is.
1.Anatomisch
De middenrifspier zit vast aan de onderrug en aan de onderste ribben. De functie van het middenrif is het uitzetten van de onderste ribben zodat inademen mogelijk wordt. Veel spierspanning of het minder goed functioneren van het middenrif kan, omdat het vast zit aan de onderrug, zorgen voor rugklachten of rugstijfheid.
Een andere belangrijke functie van het middenrif is het stabiliseren van de onderrug. Als het in je rug geschoten is of als je pijn in je rug hebt, wil je lichaam automatisch je rug “beschermen”. Verschillende spieren verstijven om meer stabiliteit te garanderen in je onderrug. Door de stabiliserende functie van het middenrif zal dit een van de eerste spieren zijn die reflexmatig gaat “verkrampen”.
2. Doorbloeding
Als we denken aan herstel na een blessure, denken we aan doorbloeding. Het verbeteren van de doorbloeding heeft altijd een positief effect op rugklachten. Denk bijvoorbeeld aan beweging (wandelen/fietsen). Dat verbetert de doorbloeding en is noodzakelijk voor het herstel van iedere vorm van fysieke klachten.
Het middenrif speelt een grote rol in de doorbloeding. Het hart is natuurlijk de motor van de doorbloeding en pompt het bloed door je lichaam. Het hart ligt op het middenrif en is door bindweefsel aan het middenrif verbonden. Het middenrif zorgt ervoor dat met inademen de ribben zich uitzetten waardoor de longen zich met zuurstof kunnen vullen. Maar het uitzetten van de ribben heeft ook een functie voor de doorbloeding. Door het behandelen of oefeningen van het middenrif verbeter je de doorbloeding naar de onderrug waardoor je sneller herstelt.
3. Het lymfesysteem
De lymfe wordt niet vaak als reden opgegeven voor rugklachten. Maar het speelt wel degelijk een belangrijke rol in chronische klachten. De lymfe is het drainagesysteem van het lichaam, oftewel de afvoer. Zit de afvoer verstopt en werkt het minder goed (ook wel stagnatie genoemd) dan zullen “afvalstoffen” minder goed afgevoerd worden. Bij een ophoping van afvalstoffen en ontstekingsmediatoren zullen ontstekingen in je lichaam minder goed herstellen, wat klachten in stand kan houden.
De meeste lymfeknopen liggen in de buik, onder het middenrif. Beweging zorgt voor een activatie van de lymfe en dus voor een betere afvoer van “afvalstoffen”. Door het constant uitzetten van de ribben tijdens het ademhalen, vindt er constant beweging plaats in je buik. Zo beweegt een nier, door middel van de ademhaling, wel 600 meter op een dag.
Is er een verminderde functie van je middenrif à zal er minder beweging in je buik zijn à dat zorgt voor stagnatie van lymfevloeistof (een verminderde afvoer), afvalstoffen worden minder goed afgevoerd à dat kan de rugklachten in stand houden.
4.Organen
Er zijn veel organen die direct verbonden zijn aan het middenrif. Boven het middenrif zitten de longen en het hart vast aan het middenrif. Onder het middenrif vind je de maag, lever, galblaas, darmen en nieren. Door middel van bindweefsel zitten deze organen vast aan het middenrif. Problemen met deze organen, bijvoorbeeld maagontstekingen, darmklachten, nierstenen en galblaasontsteking, kunnen doordat ze anatomische met elkaar verbonden zijn ook zorgen voor problemen ter hoogte van het middenrif. Dat geeft een chronische spanning op het middenrif wat rugklachten kunnen veroorzaken.
5. Stress
Langdurige stress kan veel verschillende klachten veroorzaken, waaronder spanning in de spieren en rugklachten. Een verklaring voor de verhoogde spierspanning is dat er bij overmatige stress een verminderde functie van het middenrif is. Stress kan ervoor zorgen dat we oppervlakkerig gaan ademen, Geen buikademhalingen, maar vanuit onze spieren in de nek. Door een verminderd gebruik van het middenrif en een verminderde expansie van de onderste ribben kan er een verhoogde spanning blijven op het middenrif.
Hoe darmproblemen chronische pijnklachten in stand kunnen houden
Onze darmen hebben veel belangrijke functies in ons lichaam maar welke rol spelen ze in chronische pijnklachten? Ze zorgen natuurlijk voor de vertering en de opname van voedingsstoffen uit ons voedsel, maar onze darmen hebben ook een belangrijke barrière functie. Ze zorgen er namelijk ook voor dat schadelijke stoffen niet makkelijk in onze bloedbaan terecht komen. Als deze barrière functie niet goed werkt (ook wel ‘leaky gut’ genoemd) kan dat veel negatieve gevolgen hebben voor het lichaam.
Als er ongewenste stoffen door onze darmwand en in onze bloedbaan terecht komen, wordt ons immuunsysteem geactiveerd. Deze reageert hierop middels een ontstekingsreactie, wat het lichaam zeer veel energie kost.
Barrière functie
Als de barrière functie van je darmen niet goed functioneert, moet het immuunsysteem constant reageren en zal er voortdurend een milde ontstekingsreactie zijn in het lichaam. Een immuunsysteem dat voortdurend ‘aan’ staat vreet ontzettend veel energie. Dit kan leiden tot voor je gevoel onverklaarbare vermoeidheidsklachten. Omdat het immuunsysteem een topprioriteit heeft in je lichaam zullen andere systemen minder van de beschikbare energie krijgen. Denk onder andere aan organen maar ook aan spieren en bindweefsel. Als er in je lichaam een voortdurende milde ontsteking is, gaat je lichaam eiwitten plunderen uit spieren en bindweefsel, zij worden de donoren van het immuunsysteem. Dit kan de reden zijn waarom chronische peesklachten maar niet willen herstellen (denk aan tennisellebogen, frozen shoulders, hielspoor etc.). Ook kan dit hoofdpijnklachten geven.
Levensstijl
In de westerse maatschappij zijn wij gewend om de hele dag door te eten en relatief weinig te bewegen. Dit zorgt ervoor dat je darmen de hele dag door aan het verteren zijn en in het geval van slecht functionerende darmen je immuunsysteem overuren draait. In zo’n geval is het goed om je darmen (en daarmee immuunsysteem) regelmatig pauze te geven. Dit kan door bijvoorbeeld af en toe het ontbijt over te slaan en pas rond 11 à 12 uur te beginnen met eten. Een eetpatroon waarbij sprake is van korte periodes van vasten (14 tot 16 uur per dag) noemen we intermittent fasting. Zo hoeft het immuunsysteem even niet te reageren en komen de darmen tot rust.
Chronische pijnklachten
Als osteopaat onderzoeken we bij iedere klacht het gehele lichaam. Bij chronische pijnklachten onderzoeken we als eerste spier- en bindweefselspanningen, verminderde bewegelijkheid in gewrichten, de belastbaarheid en iemands pijnbeleving. Maar de darmen kunnen hierin ook een hele belangrijke rol spelen en worden daarom regelmatig meegenomen in het behandelplan.
Herkent u zichzelf hierin, heeft u vergelijkbare klachten? Neem contact op via bob@osteopathievandenenden.nl
Mijn osteopathiepraktijk is gevestigd in Helmond.
De enkel: het fundament van het lichaam
De enkel: het fundament van het lichaam
De voeten en enkels zijn het fundament van ons lichaam. Bij lopen, rennen of springen is het zeer belangrijk dat de enkels goed functioneren, dit wil zeggen dat ze genoeg mobiliteit en kracht hebben.
De enkel bestaat uit meerdere gewrichten. Het bovenste spronggewricht zorgt ervoor dat je de enkel omhoog en omlaag kunt bewegen. Het onderste spronggewricht zorgt ervoor dat je de enkel naar binnen en buiten kunt bewegen. Verschillende middenvoetsbeentjes zorgen er onder andere voor dat je een mooie voetboog onder je voet hebt, deze voetboog functioneert als een soort kleine trampoline die die klappen tijdens het lopen deels opvangt. Er zijn verschillende spieren die een belangrijke rol spelen hierin. Zo speelt de buiger van de grote teen (flexor hallucis longus) een ontzettend belangrijk rol voor het in stand houden van de voetboog, net als de onderbeenspieren (tibialis posterior & peroneus). Voldoende beweging van deze gewrichten en voldoende kracht in de spieren is belangrijk voor een zo’n optimale schokabsorptie in de voet en enkel.
Bij veel rug, heup of knie klachten kom ik tijdens mijn onderzoek regelmatig uit bij een dysfunctie van de voet/ enkel. Vaak zie je tijdens de steunfase van het lopen dat de voetboog niet goed genoeg wordt gestabiliseerd en dat tijdens het lopen de voetboog steeds inzakt of je (nog meer) een platvoet krijgt. Als dit gebeurt komt er niet alleen meer druk te staan op de enkel, maar komt er ook meer druk te staan op de binnenkant van de knie tijdens het lopen. Hiervoor gaat men in de heup compenseren door deze meer naar binnen te draaien. Ook de rug en bekken compenseren voor dit veranderd bewegingspatroon in de voet. Zo kan een slecht functionerende enkel leiden tot een dynamische overbelasting van al deze bovenliggende gewrichten en hier pijn veroorzaken.
Als osteopaat ben ik werkzaam in Helmond en onderzoek ik bij iedere klacht het gehele lichaam. Ik zie vaak het belang van de fundamentele rol die de enkel speelt in de biomechanica (hoe gewrichten/spieren ten opzichte van elkaar bewegen) van het gehele lichaam. Een simpel voorbeeld is de bouw van een flat. Er gaat veel tijd zitten in het aanleggen van de fundering van een flat, want een minimale fout in de fundering maakt de hele constructie instabiel. In mijn behandeling gebruik ik specifieke technieken om de mobiliteit van de voet en enkel te verbeteren. Maar hieronder zie je filmpjes hoe je zelf de mobiliteit van je enkel op een simpele manier kan verbeteren en hoe je de spieren rondom je enkel kan aansterken.
Wat is een manipulatie?
Manipulaties
In mijn osteopathie praktijk in Helmond krijg ik regelmatig de vraag of ik even iemands nek of rug kan ‘kraken’, ook wel manipuleren genoemd. Dat kan, maar wat gebeurt er nou eigenlijk ?
Voordat een ruggenwervel gemanipuleerd wordt, gaan we eerst kijken of een wervel ‘geblokkeerd’ is of ‘vast’ zit. Aan de ruggenwervels zitten kleine gewrichtjes, dit maakt je rug beweeglijk. Bij een geblokkeerde wervel zit de bijbehorende (multifidi) spier zo gespannen om dit gewricht, dat je daar een verminderde bewegelijkheid hebt, oftewel je rug voelt stijf.
Bij een manipulatie geven we een kleine, korte impuls op het gewricht. Hierbij wordt de zenuw in het desbetreffende gewrichtje geprikkeld. Deze zenuw geeft de impuls door aan het ruggenmerg, wat op zijn beurt informatie doorstuurt naar de gespannen spier die om het gewrichtje van de wervel zit. De gespannen spier ontspant hierdoor en zorgt ervoor dat er weer meer bewegelijkheid is in de rug. De rug voelt vaak losser en mobieler. Nu is het belangrijk om gebruik te maken van deze vernieuwde mobiliteit en te gaan bewegen om te zorgen dat het los blijft!
Bij de manipulaties worden geen wervels recht gezet. Een manipulatie is een neurologische prikkel welke zorgt voor een ontspanning in de spier, wat de bewegelijkheid hersteld. Het krakende geluid is een bijkomstigheid die voortkomt uit een gasbelletje wat ontsnapt uit het gewricht.
Is osteopathie alternatief?
Is osteopathie alternatief?
Ik krijg de laatste dagen vaak de vraag waarom ik mijn praktijk moet sluiten; “Bob, jouw behandeling is toch niet alternatief?” of “Je kijkt net wat verder dan waar de pijn zit, dat maakt osteopathie toch niet alternatief?”.
Na mijn opleiding als fysiotherapeut heb ik de 6 jarige osteopathie opleiding gevolgd in Antwerpen. Tijdens mijn opleiding heb ik mij 6 jaar extra verdiept in anatomie, neurologie, fysiologie enz. Ik ben verschillende keren op de snijzaal geweest, heb veel wetenschappelijk onderzoek gelezen en zelf wetenschappelijk onderzoek verricht. Ik heb me niet alleen verdiept in de spieren en botten maar ook in andere weefsels en organen zoals de werking van de organen, de bindweefselverbindingen en hoe een orgaan bepaalde fysieke klachten kan geven. Het lichaam is een werkend geheel en wanneer men uitsluitend kijkt naar spieren en botten geeft dit meestal geen compleet beeld. Voeding speelt hierin ook een belangrijke rol. Een slecht voedingspatroon kan namelijk ook zorgen voor o. a. ontstekingen, vermoeidheid en hoofdpijnklachten.
In mijn behandeling probeer ik al deze aspecten mee te nemen om tot een zo goed mogelijk behandelplan te komen. Ik wil mensen behandelen en vervolgens in beweging brengen zodat ze pijnvrij blijven en een actieve levensstijl kunnen behouden. Helaas wordt deze visie, tot verbazing van al mijn patiënten, in Nederland nog als alternatief gezien. In landen als het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Amerika wordt osteopathie al wel erkend als reguliere zorg.